Nola definituko zenuke Aztia ikuskizuna?
Oier Guillan (Metrokoadroka): Aztia, lehenik eta behin, musikatik abiatzen da, Don Inorrez musika taldearen bulkada batetik. Eta hari horri tiraka sortu genuen antzerki bakarrizketa. Proiektuak aurrera egin ahala eta diskoak forma hartu ahala, ikusi genuen oholtzarako bidea egin zezakeela. Antzerki bakarrizketa izanik diskoko hitzen oinarria, pentsatu genuen ederra litzatekeela musika eta antzerkia uztartzea oholtza gainean. Eta bide horretan, elementu ezberdinak bakarrizketaren parte egitea: kantak, antzezlana, butoh dantza... Kuriosoa bada ere, oholtzan dauden bost gorputzek gorputz bakar bat antzezten dute: aztiarena. Emanaldian oso ondo uztartzen dira elementu guztiak eta oreka ederra sortzen dute. Saioa dinamikoa eta dibertigarria da.
Aztiaz ari gara, baina nor da aztia?
O. G.: Pertsonaia bat da, ahots bat, sentimendu bat. Patrika Zabalegi du izena, eta coach baten modukoa da. Asko du bufoitik. Gauza deserosoak esaten ditu, beti ere umorez eta ironia handiz. Aztia hori da, espresatu nahi dugun hori espresatzeko sortu dugun pertsonaia bat.
"Antzerkia, musika, butoh dantza... Oso ondo uztartzen dira elementu guztiak saioan"
Deslilura eta etsipena nagusi diren garaian, des-deslilura eta des-etsipena aldarrikatzera zatoztela irakurri dugu.
O. G.: Desliluraren gaia bada zerbait hor nik barruan nuena, eta azkenaldian sentitu dut, han eta hemen, jendartearen arlo ezberdinetan, presente dagoen sentimendu bat dela deslilurarena. Eta mundura begiratzea besterik ez dago, ze zailak jartzen ari diren hainbat gauza. Bakoitzak izango du bere deslilurarako motiboren bat. Nik kultur arloan dauden politikekin sentitu izan dut antzekorik. Banuen kezka hori. Sentimendu hori nagusitzen ari den heinean, nola eman ahal zaion buelta horri. Hortik etorri zen des-desliluraren gaia. Azkena batean, des-deslilurak deslilura bera hartzen du bere baitan. Dena den, desliluraren ondoren ez nuen ikusten lilura berri bat sortuko zenik, baizik eta esperientzia hori bere baitan hartu eta gero, aurrera egin nahi duen bulkada bat bezala. Aurrera egiteko kemena; ikasitakotik, bizitakotik abiatzen dena. Nik ez dut erantzun argirik. Ez dakit nola des-desliluratu gaitezkeen, baina aztiak espresatzen duena batez ere hori da, des-deslilurarako gogoa.
"Aztia pertsonaiak asko du bufoitik. Umoretik ere badu gure ikuskizunak"
Apirilaren 6an Sutegin izango zarete. Metrokoadrokako kideok ondo ezagutzen duzuen plaza da, ezta?
O. G.: Sutegik esperientzia askoren oihartzuna ekartzen dit gogora. Oso atzera egin nezake. Alex Tellok-eta Topa Eszenika antolatzen zutenean adibidez, kale-antzerkia egiten aritu ginen, eta nire lehenbiziko antzerki tailerra ere bertan eskaini nuen. Gerora, hainbat gau eder pasa izan ditut hor. Artzeren poesian oinarritzen zen ‘Nola belztu behar zuria’ ikuskizun poetikoa Sutegin eskaini genuen lehen aldiz, eta DVDa ere, bertan grabatu genuen. Ederra da Artze gogora ekartzea berriz ere. Bere etxean hainbat alditan izan nintzen.
Eta duela gutxi, ‘Zeozertan dabil baina ez dakit zertan’ antzezlanarekin izan ginen Usurbilen eta Joan Mari Torrealdai bekari esker, ‘Artxibo biluzia’ sortzeko aukera izan genuen bertan.
"Sutegik badu gauza eder bat. Gertutasuna. Eta berotasun hori oso esker onekoa da"
Plaza erraza al da?
O. G.: Sutegik badu gauza eder bat: gertutasuna. Antzoki bat da, baina oso gertu sentitzen duzu jendea, bertatik bertara, eta berotasun hori oso esker onekoa da.
Joan Mari Torrealdai bekaren lehen deialdian, zuen egitasmoa izan zen hautatua. ‘Artxibo biluzia’ pieza eszenikoa izan zen horren emaitza. Oraindik orain, plazaz plaza ari zarete eskaintzen, ezta?
O. G.: Udaberrian baditugu hainbat saio, bai.
Beka irabazi izanak, zer suposatu zuen zuentzat, Metrokoadroka Sormen Laborategiko kideontzat?
O. G.: Bi hitz aipatuko nituzke. Erronka eta aukera. Antzerkian edo bestelako diziplina artistikoetan, ez da oso ohikoa prozesuari garrantzia ematea; ikerketari kalitatezko denbora eskaini ahal izatea. Zentzu horretan, guretzat aukera ikaragarria izan zen. Ikertzeko, esperimentatzeko, ondorioak ateratzeko... ‘Artxibo biluzia’ pieza izan zen emaitzetako bat, eta hori bera publikoan erakutsi ahal izatea erronka handia izan zen. Gerora, hainbatetan eskaini dugu baina sumatzen dugu ez dela ohiko pieza bat, ohiko zirukuituetan funtzionatu dezakeena... Testuinguru jakin batzuetan funtzionatzen du, jardunaldietan adibidez. Eta horrekin asko ikasi dugu.
Horrez gain, egindako lana liburu-objektu gisa plazaratzeko aukera izan genuen. Oso modu kolektiboan sortu genuen. Eta hor jaso ahal izan genituen gure ikerketaren inguruko gogoetak, saiakera moduan zein modu artistikoan. Eta hori luxu bat da. ‘Artxibo biluzia’ pieza joango da, desagertu egingo da, antzerki obrekin gertatu ohi den legez, baina liburua hor geratuko da.
Ainhoa Alberdi, dantzaria eta aktorea: "Butoh dantzak ezkutuan dagoena azaleratzeko aukera ematen du"
Aktorea izateaz gain, Butoh dantzaria ere bazara. Eta bietatik du zure pertsonaiak.
Ainhoa Alberdi: Nik esango nuke aztia bost gorputzez osatzen dela, oholtzan gaudenon bost lagunena. Bostak gara aztia, nolabait esateko.
Oier aztiaren hitza da, zu aztiaren mugimendua, Don Inorrez taldea aztiaren doinua. Bakoitza bere lengoaian ari bada ere, denak dira osagarri.
A. A.: Hizkuntza ezberdinak izanik ere, bateratasun bat dute denek. Eta gainera, gutako bakoitzak ere aurpegi ezberdinak ditu bere baitan.
"Subkontzientziaren dantza ere badela esaten da"
Butoh dantzak non du jatorria?
A. A.: 50eko hamarkadatik datorren dantza mota da. Hiroshima eta Nagasakiko bonba atomikoen ondoren sortu zen Japonian. Halako bonbardaketa batek ekarritako mina azaleratzeko modu bat eskaintzen zuen. Horregatik, subkontzientziaren dantza ere badela esaten da.
Tatsumi Hijikata eta Kazuo Ohno izan ziren lehenak dantza mota honi izena jarri ziotenak. Baina teoria ezberdinak daude. Tatsumik eta Kazuok ez ote zuten Mary Wigman dantzari alemanaren iturritik edan. Alemaniar espresionismoarekin ere baduelako lotura bat.
Dantza estilo honek ze ezaugarri ditu?
A. A.: Butoh dantzaren ezaugarri bat da ezkutuan dagoen hori azaleratzeko aukera eskaintzen duela. Iluntasunaren dantza ere deitzen zaio. Kasu honetan, iluntasunak ezkutuan edo subkontzientean dagoenari egiten dio erreferentzia. Nik esan ohi dut zure gorputzaren baitan dagoen giza-domestikazioa puskatzeko modu bat dela. Hor harrapatuta geratzen diren bizitza zatiei irteten uztea, mugimenduaren bidez.