Aurrerapauso garrantzitsua "auzo elkarteen eta talde ekologisten ekimenerako". Halaxe dela ziurtatu du GuraSOSek astelehen honetan, martxoaren 31n, Gipuzkoako Abokatuen Elkargoak Donostian duen egoitzan egindako agerraldian. Espainiako Konstituzio Auzitegiak arrazoia eman die, Zubietako erraustegiaren ingurumen baimen bateratuari dagokion auzian. "Auzitegi Konstituzionalak argi dio, GuraSOS seme-alaben osasuna, ingurumena eta gizartea orohar defendatzen ari da legitimoki".
Zehazkiago esanda, auzitegi horretako bigarren aretoak "aho batez bermatutako epaian, GuraSOS babesten du Eusko Jaurlaritza, Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioa (GHK) eta Euskal Autonomia Erkidegoko Justiziaren aurrean (EAEJAN). aipatutako justiziaren legitimitatea defendatuz Zubietako erraustegiari dagokionez, Justiziara jotzeko legitimitate osoa emanez Ingurumen gaiekiko Gurasoen Elkarteari".
Erraustegiaren "jarraipena jokoan"
Auzitegi horren arabera, GuraSOSek tutoretza legal eraginkorrerako duen eskubidea urratu da, jurisdikziorako sarbiderako duen eskubidea hain zuzen. Epai horrek 2021eko martxoaren 29an Euskadiko Auzitegi Gorenak kaleraturiko epaia baliogabetu du "eta jarduketen atzeraeragina egitera eta administrazioarekiko auzi-errekurtsoa izapidetzeko onartzera behartzen du GuraSOSek Zubietako erraustegiari Ingurumen Baimen Bateratua (IBB) ematearen aurka 2016an aurkeztutako epaian".
Ondorioz, epai horren arabera, GuraSOSek Zubietako erraustegia martxan egotea ahalbidetzen duen Ingurumen Baimen Bateratuari (IBB) lotuta aurkezturiko helegitea izapidetzea onartu beharko du Euskadiko Auzitegi Gorenak. "Errekurtsoa duela bederatzi urteko gertaeretatik dator, eta gaur egun erraustegiaren funtzionamendua legeztatzen duen IBBri eragiten dio. Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusiak har dezakeen erabakiari buruzko ziurgabetasunak daude, hau da, erraustegiak jarduten duen IBBa legezkotzat edo legez kanpokotzat jotzen duen". GuraSOSek ohartarazi duenez, legez kanpokotzat joz gero, "Zubietako hondakinak tratatzeko plantaren jarraipena jokoan egongo litzateke".
"Konstituzio Auzitegiak ateak ireki dizkigu"
"Esperpento judizial eta politiko" gisa definitzen du GuraSOSek bederatzi urteko ibilbidea duen auzi hau, "garrantzia juridiko eta politiko handiko gorabeherek zedarritua, egungo epaiaren oinarri den txosten fiskalean islatzen da".
GuraSOSetik adierazi dutenez, Gipuzkoako Foru Aldundia, Gipuzkoako Hondakinen Kontsortzioa (GHK), Eusko Jaurlaritza eta Euskadiko Auzitegi Nagusia "gizarteari ate guztiak ixten saiatu dira, osasuna eta ingurumena defendatzea oztopatzeko; baina orain Konstituzio Auzitegiak ireki dizkigu".
Auzitegiak arrazoia eman dienez, GuraSOS elkarteko lehendakari Joxe Mari Izeta eta abokatu Joseba Belaustegi pozik agertu dira gaurkoan, hedabideen aurrera. Elkarteak defentsarako duen eskubidea babestu du Espainiako Konstituzio Auzitegiak eta dioenez, epaiak elkartearen helburuak islatzen ditu: erraustegia eraikitzeko egokitasunari buruzko eztabaida sustatzea, erraustegiarekiko aurkakotasuna seme-alaben osasuna ez duelako bermatzen eta hondakinen kudeaketari buruzko eztabaida despolitizatu eta guztion osasun zein ingurumena babestuko dituen irtenbide adostu bat ematea gai horri.
Europak dioena
Epai honen ostean, bederatzi urteko ibilbidea eta gero, EAE-ko Auzitegi Nagusiak erabaki beharra izango du, GuraSOSetik gogorarazi dutenez. Izan ere, bi galderei erantzun beharko diela ohartarazi du: "Ingurumen Baimenak behar bezala babesten al ditu osasuna eta ingurumena? Eta Europako lege, zuzentarau eta jurisprudentzia errespetatzen al ditu?".
Europa aipatuta, "epai hau, 2024ko ekainaren 25eko Europar Batasuneko Justizia Tribunalaren sententziarekin batera irakurri behar da. Giza Eskubideen funtsezko helburu gisa, giza osasuna babestea jarri duena, Europar Batasuneko Oinarrizko Eskubideen Gutunean bermatuta. Europar Batasuneko Justizia Auzitegiak, instalazioaren jarduerak ingurunean eta pertsonen osasunarengan duen eraginak, ingurumen-baimenaren prozeduran parte izan behar dute. Eta aurreikus daitezkeen substantzia kutsatzaileez gain, instalazioak emititu ditzakeen eta zientifikoki kaltegarritzat jotzen direnak kontutan hartu behar ditu".